Op de WCTC 2025 in Dublin presenteerde Vital Strategies zijn AI-waakhond Canary, waarmee op sociale media verborgen tabaksreclame kan worden opgespoord.
Terwijl de tabaksindustrie steeds subtielere en geraffineerdere middelen inzet om beleidsmakers te beïnvloeden, zet een groep gezondheidsexperts en data-analisten kunstmatige intelligentie in als nieuw wapen in de strijd: Canary. Het systeem fungeert als een digitale waakhond die beleidsinmenging door tabaksbedrijven in real-time traceert, analyseert en rapporteert.
Canary monitort honderden open data-bronnen, van parlementaire documenten tot nieuwsmedia, NGO-rapporten en sociale media, om patronen van beïnvloeding te detecteren. Met behulp van AI-algoritmen herkent Canary typische tactieken van de industrie: strategische partnerschappen, juridische tegenwerking, greenwashing, het mobiliseren van frontorganisaties of het verspreiden van pseudowetenschap.
Opmerkelijk is dat Canary niet alleen als database fungeert, maar ook als alarmcentrale. Wanneer het systeem detecteert dat een overheid wordt benaderd door een partij met banden met de tabaksindustrie, kunnen maatschappelijke organisaties of journalisten een waarschuwing krijgen, inclusief achtergrondinformatie en context. Hierdoor kunnen overheden sneller reageren én beter voldoen aan hun verplichtingen onder artikel 5.3 van het WHO-FCTC-verdrag, dat landen verplicht zich te beschermen tegen inmenging van de tabaksindustrie.
De makers van Canary, verbonden aan het Global Center for Good Governance in Tobacco Control, zien het systeem niet als vervanging van mensenwerk, maar als een versterking van activistische en journalistieke netwerken. AI kan sneller verbanden leggen en verborgen invloeden blootleggen die anders ongezien zouden blijven.
De toepassing van Canary laat zien hoe digitale technologie een cruciale rol kan spelen in mondiale gezondheidsgovernance. In een wereld waarin de tabaksindustrie miljarden blijft investeren in marketing en lobbying, biedt AI een krachtig tegengewicht, mits het met ethiek, transparantie en scherp toezicht wordt ingezet. Canary maakt daarmee inmenging zichtbaar en benoembaar, op het moment dat het gebeurt.
Bronnen